CoCr czy tytan: jaki metalowy dysk CAD/CAM wybrać do laboratorium?

Krótka odpowiedź: dysk Co-Cr-Mo (MESA MAGNUM SOLARE) to uniwersalny wybór na podbudowy koron i mostów licowanych klasyczną ceramiką na metalu, frezowany na sucho. Dysk z tytanu Grade 23 (MESA MAGNUM HYPERONE) wybiera się wtedy, gdy liczą się niska masa, wysoka granica plastyczności i biokompatybilność – przede wszystkim przy podbudowach na implantach i łącznikach indywidualnych.

Oba materiały to stopy typu 4 wg ISO 22674 i są dostępne w tym samym formacie (Ø 98,5 mm, wysokość od 8 do 22 mm), dlatego o wyborze decyduje nie format frezarki, lecz wskazanie, system ceramiczny i możliwości frezowania.

Czym różni się Co-Cr-Mo od tytanu Grade 23

SOLARE to stop kobaltu, chromu i molibdenu. Jest gęsty (8,4 g/cm³), stosunkowo twardy (255 HV10), a jego współczynnik rozszerzalności cieplnej (14,3–14,5 × 10⁻⁶ K⁻¹) jest dostosowany do napalania ceramiki. Producent podaje, że dysk przeznaczony jest do frezowania na sucho – bez chłodziwa.

HYPERONE to stop tytanu Grade 23 (Ti-6Al-4V ELI), którego skład odpowiada normie ASTM F136 – specyfikacji tytanu stosowanego w implantologii. ELI (ang. extra low interstitial) oznacza bardzo niską zawartość zanieczyszczeń międzywęzłowych, dzięki czemu materiał jest plastyczny i odporny na korozję. Gęstość to zaledwie 4,43 g/cm³, czyli mniej więcej o połowę mniej niż Co-Cr, a granica plastyczności (880 MPa) jest ponad dwukrotnie wyższa. Stop nie zawiera niklu, kadmu ani berylu.

Porównanie danych technicznych

Dane producenta MESA Italia. Dokładną listę wysokości i ceny brutto znajdziesz na stronach produktów.

Wskazania: kiedy który dysk

SOLARE (Co-Cr-Mo) – gdy praca będzie licowana ceramiką

• pojedyncze korony i dłuższe mosty – z licowaniem ceramicznym lub bez;
• konstrukcje na implantach, gdy wybrano klasyczną ceramikę na metalu;
• laboratoria, których frezarki nie są przystosowane do frezowania na mokro – frezowanie na sucho upraszcza pracę.

HYPERONE (tytan) – gdy liczą się masa, wytrzymałość i biokompatybilność

• podbudowy i belki na implantach o dużej objętości – mniejsza gęstość to lżejsza proteza;
• łączniki indywidualne i inne elementy wymagające wysokiej granicy plastyczności;
• pacjenci, u których chcemy uniknąć niklu – HYPERONE nie zawiera niklu, kadmu ani berylu.

Pręt HYPERONE (H7) – do długich konstrukcji i frezarek na półfabrykaty cylindryczne

Pręt MESA MAGNUM HYPERONE to ten sam stop Ti Grade 23 w formie okrągłego pręta, wykonany w tolerancji H7, dzięki czemu precyzyjnie osadza się w uchwytach. Przeznaczony jest do frezarek pracujących na półfabrykatach cylindrycznych oraz do frezowania dłuższych belek i podbudów na implantach.

Frezowanie w praktyce

• Co-Cr-Mo (SOLARE): producent przeznacza dysk do frezowania na sucho. Twardość 255 HV10 i dobra skrawalność pomagają zachować precyzyjną geometrię podbudowy, ale Co-Cr i tak zużywa narzędzia szybciej niż materiały niemetalowe – planuj wymianę frezów zgodnie z zaleceniami producenta frezarki.
• Tytan (HYPERONE): stosuj strategie, frezy i tryb chłodzenia przewidziane dla tytanu przez producenta frezarki i oprogramowania CAM. Tytan słabo przewodzi ciepło, więc niewłaściwe parametry szybko przegrzewają narzędzie i półfabrykat.
• Tolerancje: tolerancja średnicy i wysokości dysków HYPERONE wynosi ±0,1 mm, pręta – H7. Ma to znaczenie dla precyzyjnego mocowania i powtarzalnej dokładności na implantach.
• Dobór wysokości: wybieraj najniższą wysokość, w której zmieści się konstrukcja z konektorami i zapasem – oszczędzasz materiał i czas frezowania.

Zgodność z ceramiką

Współczynnik rozszerzalności cieplnej SOLARE (14,3–14,5 × 10⁻⁶ K⁻¹) mieści się w zakresie typowym dla ceramiki na podbudowach Co-Cr, dlatego stop jest przeznaczony do podbudów licowanych ceramiką. Mimo to przydatność konkretnej masy ceramicznej zawsze sprawdzaj według zakresu WTP i programu wypału podanego przez producenta ceramiki.

Dla tytanu MESA nie podaje współczynnika rozszerzalności cieplnej, a powierzchnia tytanu utlenia się podczas wypału inaczej niż Co-Cr. Podbudowę tytanową można więc licować wyłącznie systemem ceramicznym, którego producent wyraźnie deklaruje zgodność z tytanem, zgodnie z jego protokołem. Jeśli planujesz klasyczne napalanie standardową masą – wybierz Co-Cr.

Inne stopy MESA dla laboratorium

Jeśli laboratorium nadal odlewa, w kolekcji stopów metali znajdziesz stopy odlewnicze MESA MAGNUM:

• Do ceramiki na metalu, bez niklu: Ceramic Co (Co-Cr-W-Mo, typ 5), Splendidum (Cr-Co-W, typ 4), Lucens (Co-Cr-Nb o niskiej temperaturze topnienia, 1253–1304 °C).
• Ni-Cr-Mo do ceramiki na metalu: Ceramic S, Clarum i Saturno – łatwe w odlewaniu, plastyczne stopy.
• Do protez szkieletowych: H50, HBA i VIP-A – stopy Cr-Co-Mo typu 5 o twardości 374–389 HV10.

Najczęstsze błędy przy wyborze dysku metalowego

• Tytan „na wszelki wypadek”. Tytan nie jest automatycznie lepszym wyborem. Jeśli praca będzie licowana standardową ceramiką na metalu, a frezarka nie ma strategii dla tytanu, Co-Cr będzie prostszym, bardziej przewidywalnym i tańszym rozwiązaniem.
• Brak weryfikacji WTP ceramiki. Nawet przy właściwym stopie masa ceramiczna musi pasować do współczynnika rozszerzalności cieplnej podbudowy. Niedopasowanie może skutkować pęknięciami lub odpryskami ceramiki – często dopiero po kilku wypałach.
• Za wysoki dysk. Przy frezowaniu metalu każdy zbędny milimetr to dłuższe frezowanie i większe zużycie narzędzi. Wysokość dobieraj do rzeczywistej wysokości konstrukcji.
• Zbyt cienkie przekroje konektorów. Wysoka granica plastyczności nie zastąpi poprawnego projektu – wymiary konektorów dobieraj według zaleceń producentów stopu i ceramiki.
• Niewystarczające przygotowanie powierzchni. Zarówno podbudowę Co-Cr, jak i tytanową przygotowuje się przed napalaniem zgodnie z protokołem wybranego systemu ceramicznego – ten etap decyduje o połączeniu.

Praktyczna lista kontrolna

1. Jakie będzie licowanie? Klasyczna ceramika na metalu – Co-Cr; tytan – tylko system ceramiczny zatwierdzony do tytanu.
2. Czy konstrukcja jest duża i na implantach? Im większa objętość, tym większa korzyść z dwukrotnie mniejszej gęstości tytanu.
3. Czy frezarka ma strategię dla tytanu i odpowiednie chłodzenie? Jeśli nie – wybierz frezowany na sucho SOLARE.
4. Potrzebujesz półfabrykatu cylindrycznego? Wtedy – pręt HYPERONE w tolerancji H7.
5. Czy pacjent ma nadwrażliwość na nikiel? HYPERONE nie zawiera niklu.
6. Dobierz wysokość dysku do najwyższego punktu konstrukcji z konektorami.

Nie wiesz, który stop pasuje do Twojej frezarki i ceramiki? Skontaktuj się z IMMT – pomożemy dobrać materiał i wysokość dysku do konkretnej pracy. Wszystkie produkty MESA znajdziesz na stronie marki MESA.