Korony i mosty tymczasowe z drukarki 3D: żywice, proces i wskazówki

Korony i mosty tymczasowe można wydrukować w ciągu kilku godzin od skanowania: zaprojektowane uzupełnienie drukuje się z żywicy do uzupełnień tymczasowych, myje, utwardza końcowo, poleruje i w razie potrzeby indywidualizuje. Najważniejszy wybór to żywica dobrana do tego, jak długo uzupełnienie tymczasowe pozostanie w ustach: do krótkiej przymiarki nadają się podstawowe żywice do uzupełnień tymczasowych, np. SHINING DENT CB11, a na dłuższy okres – wzmocnione wypełniaczem ceramicznym, np. SHINING DENT CB12.

Kiedy warto drukować uzupełnienie tymczasowe

Drukowane uzupełnienie tymczasowe powstaje na podstawie tego samego projektu cyfrowego co uzupełnienie ostateczne. Daje to kilka praktycznych korzyści:

• kształt, okluzję i kontakty planuje się z wyprzedzeniem, dzięki czemu w gabinecie jest mniej korekt;
• uzupełnienie tymczasowe może stać się „wersją próbną” ostatecznego – zatwierdzony kształt przenosi się do pracy ostatecznej;
• jeśli tymczasówka pęknie lub się zużyje, można ją szybko wydrukować ponownie;
• jednocześnie można drukować wiele elementów, np. kilka mostów wielopunktowych.

W pracowni jest to wygodne, gdy potrzebny jest długi etap tymczasowy (gojenie implantów, podniesienie zgryzu, leczenie periodontologiczne), a w gabinecie – gdy uzupełnienie tymczasowe ma powstać tego samego dnia.

Jaką żywicę wybrać

W ofercie IMMT do uzupełnień tymczasowych i próbnych przeznaczone są następujące żywice:

Jeśli uzupełnienie ma być stałe, należy wybrać żywice do uzupełnień stałych – SHINING DENT CB200, HeyGears LT Crown UV, Detax Freeprint Crown UV lub Graphy TC-80DP. Przegląd wszystkich żywic przedstawiliśmy w artykule Żywice do druku 3D w stomatologii.

Jak długo uzupełnienie tymczasowe może pozostawać w ustach

Na to pytanie odpowiada wyłącznie instrukcja użycia konkretnej żywicy. W opisach produktów producenci wskazują kierunek, ale nie konkretny czas: CB11 – na okres użytkowania tymczasowego, CB12 – do długoterminowych prac tymczasowych i półstałych, HeyGears Temp For Try-in UV – również do dłuższego użytkowania tymczasowego, TN11 – przede wszystkim do przymiarki. Przed zaplanowaniem kilkumiesięcznego etapu tymczasowego należy sprawdzić dopuszczalny czas w instrukcji żywicy, a w razie wątpliwości wybrać trwalszą żywicę. O trwałości decydują również grubość uzupełnienia, liczba przęseł mostu, zgryz pacjenta i bruksizm.

Wskazówki projektowe

W przewodniku aplikacyjnym SHINING 3D dla CB11 i TN11 podano:

• szczelina na cement – 0,03–0,05 mm (dopuszczalna nieco większa, aby pomieścić nadmiar cementu);
• minimalna grubość – ok. 1 mm, na powierzchni przedsionkowej – ponad 0,5 mm.

Ogólne zasady dotyczące wszystkich żywic tymczasowych:

• Dla łączników mostów należy przewidzieć wystarczający przekrój – łącznik jest najsłabszym miejscem, zwłaszcza w dłuższych mostach.
• Należy przestrzegać maksymalnej liczby przęseł mostu podanej przez producenta żywicy.
• Kontakty okluzyjne warto zaplanować na etapie CAD – dzięki temu szlifowania będzie mniej i nie uszkodzi się powierzchni.
• Jeśli uzupełnienie tymczasowe jest prototypem ostatecznego, należy zachować zatwierdzony plik – jego kształt stanie się podstawą uzupełnienia ostatecznego.

Orientacja wydruku i podpory

W przewodniku SHINING 3D dla żywic CB11 i TN11 zaleca się skierowanie powierzchni okluzyjnej do platformy i nieumieszczanie podpór na powierzchni wewnętrznej (przylegającej). Chroni to szczelność brzeżną, a ślady po podporach pozostają w miejscach łatwych do zeszlifowania. Do tych żywic producent proponuje małą wanienkę na żywicę i małą platformę ceramiczną – to wygodne przy druku niewielkiej liczby elementów.

Do uzupełnień tymczasowych nadają się drukarki laboratoryjne i gabinetowe: AccuFab-L4D / L4K z modułem CreTemp w programie AccuWare, kompaktowa AccuFab-Aris dla gabinetu lub HeyGears UltraCraft A2D-HD do żywic HeyGears. Kryteria wyboru drukarki omówiliśmy w osobnym artykule bazy wiedzy.

Mycie i utwardzanie końcowe

Uzupełnienia tymczasowe są drobne, ale mają precyzyjne brzegi, dlatego myje się je ostrożnie. W przewodniku SHINING 3D dla CB11 i TN11 podano:

1. Mycie ultradźwiękowe w izopropanolu (≥ 75 %) przez ok. 2 min, następnie drugi raz – w czystym izopropanolu; lub w stacji FabWash z ustawieniem „CB”.
2. Suszenie sprężonym powietrzem i 5 min odpoczynku.
3. Utwardzanie końcowe w urządzeniu FabCure N2 – 10 min w temperaturze 50 °C.

Uwaga: w opisie produktu TN11 podano mycie 95 % etanolem (ręcznie 20 s i ultradźwiękowo 60 s), dlatego przed ustaleniem protokołu w pracowni należy sprawdzić najnowszą instrukcję użycia żywicy. W przypadku żywic HeyGears mycie i utwardzanie automatyzują UltraCraft Wash i UltraCraft AirCure. Utwardzanie w atmosferze azotu, np. w Graphy Tera Harz Cure N2, według producenta eliminuje lepką warstwę powierzchniową. Więcej – Postprocessing wydruków 3D: mycie i utwardzanie.

Polerowanie, indywidualizacja i cementowanie

Podpory usuwa się po utwardzeniu, a miejsca po nich wygładza gumkami silikonowymi – w przewodniku SHINING 3D dla CB11 podano gumkę silikonową ok. 150 µm przy 15 000–30 000 obr./min. Następnie poleruje się w standardowej kolejności do połysku lub, jak proponuje SHINING 3D, pokrywa cienką warstwą glazury i krótko utwardza w FabCure N2 w trybie estetycznym (30 s w atmosferze azotu).

Do indywidualizacji należy stosować wyłącznie te materiały do charakteryzacji i glazurowania, które dopuszcza producent żywicy. Nie należy polerować brzegów ani powierzchni wewnętrznej – zmienia to dopasowanie.

Uzupełnienia tymczasowe najczęściej osadza się na cemencie tymczasowym. O wyborze tymczasowego cementu żywiczego pisaliśmy w artykule U-Cem Premium czy Care Cem Temp, a tymczasowy cement żywiczny Vericom Care Cem Temp znajdą Państwo w sklepie internetowym. Przed cementowaniem należy upewnić się, że wybrany cement jest kompatybilny z uzupełnieniem żywicznym, i usunąć nadmiar, zanim stwardnieje – powierzchnia żywicznego uzupełnienia tymczasowego jest bardziej wrażliwa na ostre narzędzia niż ceramika.

Najczęstsze błędy

• Zbyt długie użytkowanie żywicy tymczasowej. Jeśli leczenie się przedłuża, należy wymienić uzupełnienie tymczasowe lub z góry wybrać trwalszą żywicę.
• Zbyt cienkie łączniki. Łącznik mostu to pierwsze miejsce, w którym uzupełnienie pęka, dlatego nie należy oszczędzać na jego przekroju.
• Niedostateczne mycie. Pozostałości żywicy na powierzchni wewnętrznej utrudniają osadzenie uzupełnienia i pogarszają jakość powierzchni.
• Utwardzanie w „dowolnym” urządzeniu. Tryb utwardzania musi odpowiadać żywicy – w przeciwnym razie żywica nie uzyska deklarowanych właściwości.
• Ślady po podporach na brzegach. Ich zeszlifowanie pogarsza szczelność brzeżną – podpory należy planować w strefach, które nie przylegają.

Najczęściej zadawane pytania

Czym CB11 różni się od CB12?

CB11 to podstawowa żywica do koron i mostów tymczasowych oraz zębów protez, dostępna w 7 odcieniach. CB12 jest wzmocniona wypełniaczem ceramicznym, według producenta ma wyższą wytrzymałość na zginanie i niższą nasiąkliwość, dlatego jest przeznaczona do dłuższego użytkowania tymczasowego lub półstałego.

Czy uzupełnienie tymczasowe można wydrukować z żywicy do uzupełnień stałych?

Można – żywica do uzupełnień stałych, np. CB200, nadaje się również na okres tymczasowy. Często jednak racjonalniej jest wybrać żywicę dopasowaną do wskazania: na krótki okres – CB11 lub HeyGears Temp For Try-in UV, na dłuższy – CB12.

Dlaczego wydrukowana korona nie wchodzi na miejsce?

Najczęstsze przyczyny to zbyt mała szczelina na cement, podpory na powierzchni wewnętrznej, niedostatecznie wymyta żywica lub niewłaściwa orientacja. Warto zacząć od parametrów projektu i rozmieszczenia podpór.

Czy utwardzanie końcowe jest konieczne?

Tak. Producenci wszystkich wymienionych żywic podają, że po druku konieczne jest utwardzanie końcowe – bez niego żywica nie uzyskuje deklarowanych właściwości mechanicznych ani biokompatybilności.

Jaką żywicę wybrać do tymczasowej konstrukcji All-on-X?

Do konstrukcji pełnołukowych na implantach przeznaczone są SHINING DENT CX100 i HeyGears On-X Teeth Try-in UV, które według producentów cechują się wysoką odpornością na złamania. W takich pracach szczególnie ważne jest dokładne skanowanie pozycji implantów – na ten temat w naszej bazie wiedzy znajdą Państwo osobny artykuł.

Podsumowanie

Drukowane korony i mosty tymczasowe oszczędzają czas i pozwalają sprawdzić kształt przyszłego uzupełnienia, jednak żywicę należy dobierać do planowanego czasu noszenia, a projekt, orientację i obróbkę – według zaleceń producenta. Wszystkie żywice do koron i mostów znajdą Państwo w kategorii Żywice. Chcą Państwo skonsultować wybór żywicy lub sprzętu? Prosimy o kontakt z IMMT lub telefon pod numer +370 601 00030.